Ruikt je geurolie naar lavendel, bergamot, neroli, koriander of „fresh linen”? Dan staat linalool vrijwel zeker op het veiligheidsinformatieblad (VIB, in het Engels SDS). Het is een van de meestgebruikte moleculen in de parfumerie en een van de vaakst voorkomende namen in de allergenenregel van een kaars. Hier lees je hoe het ruikt, waarom het allergieverhaal eigenlijk over oxidatie gaat en hoe de EU-indeling uitpakt in een kaars met een normale geurdosering.

Eén molecuul, twee geuren

Linalool (CAS 78-70-6, EC 201-134-4) is een kleine terpeenalcohol met een frisse, bloemige, licht houtige geur. Het is chiraal: het bestaat in twee spiegelbeeldvormen, en je neus kan ze uit elkaar houden.

  • (R)-(−)-linalool, ook wel licareol genoemd, is de houtigere vorm die meer naar lavendel ruikt. Die zit in lavendel, roos, neroli en basilicum.
  • (S)-(+)-linalool, of coriandrol, is zoeter en meer citrus-bloemig. Die overheerst in korianderzaadolie en zoete sinaasappel.

Een sensorisch onderzoek in Chemical Senses (Sugawara et al., 2000) liet zien dat mensen de twee vormen verschillend waarnemen en er anders op reageren. Synthetische linalool is meestal een mengsel van ongeveer 50:50.

Natuurlijke bronnen kunnen er veel van bevatten. De ISO-specificatie voor korianderzaadolie (ISO 3516) legt linalool vast op 65 tot 78%, en lavendelolie bevat er doorgaans een kwart of meer van. Bergamot, ho-hout en rozenhout zijn andere grote natuurlijke bronnen. „Volledig natuurlijk” betekent dus niet linaloolvrij, en een etherische olie kan meer linalool leveren dan een synthetische geurolie.

Verse linalool sensibiliseert nauwelijks. Geoxideerde linalool wel.

Linalool heeft een dubbele binding die langzaam reageert met zuurstof uit de lucht. De eerste producten zijn hydroperoxiden, en dat zijn de echte allergenen:

  • Zweedse onderzoekers toonden aan dat zeer zuivere linalool geen reacties gaf in sensibilisatietests bij cavia's, terwijl linalool die 10 weken aan de lucht had blootgestaan dat wel deed (Sköld et al., Contact Dermatitis, 2002).
  • Een vervolgonderzoek identificeerde de hydroperoxiden en vond dat zij de sterkste sensibilisatoren onder de oxidatieproducten waren, terwijl zuivere linalool geen sensibiliserend vermogen liet zien in de local lymph node assay (Sköld et al., Chemical Research in Toxicology, 2004).
  • Bij mensen is geoxideerde linalool een veelvoorkomend allergeen. Een internationaal onderzoek testte 2.900 opeenvolgende dermatitispatiënten in zes landen met plakproeven en vond dat 6,9% erop reageerde (Bråred Christensson et al., Contact Dermatitis, 2012).

Daarom draait de eigen norm van de geurindustrie om versheid. De IFRA-standaard voor linalool zegt dat het alleen gebruikt mag worden als peroxiden zo laag als praktisch mogelijk worden gehouden, bijvoorbeeld door bij de productie een antioxidant toe te voegen zoals 0,1% BHT of alfa-tocoferol, en legt een peroxidegetal vast van minder dan 20 millimol per liter.

Wat ECHA vastlegt voor linalool

We hebben de database van ECHA op 29 september 2026 gecontroleerd:

  • Geharmoniseerde indeling (index 603-235-00-2, toegevoegd door de 10e aanpassing aan de technische vooruitgang): Skin Sens. 1B, H317 „Kan een allergische huidreactie veroorzaken.”, uitroepteken-pictogram, signaalwoord „Waarschuwing”. Geen specifieke concentratiegrens, dus de algemene grenzen gelden.
  • Zelfindelingen: de industrie heeft 20 varianten gemeld. De gezamenlijke vermelding van de REACH-registranten, goed voor meer dan de helft van alle meldingen, voegt Skin Irrit. 2 (H315) en Eye Irrit. 2 (H319) toe aan Skin Sens. 1B. Een minderheid van de melders voegt ook STOT SE 3 (H335) toe.

De geharmoniseerde Skin Sens. 1B is degene die telt voor een kaarsetiket. Linalool is ook een van de geurallergenen die in de EU-cosmeticawetgeving worden genoemd, en het staat nog steeds op de langere allergenenlijst uit Verordening 2023/1545. Maar een kaars is geen cosmetisch product, dus het etiket volgt de CLP-drempels, niet de veel lagere cosmetische.

De drempels die in jouw kaars gelden

Voor een Skin Sens. 1B-stof zonder specifieke grens kijkt CLP naar de concentratie in de afgewerkte kaars:

  • 1% of meer: de kaars wordt ingedeeld als H317, met het uitroepteken en „Waarschuwing”.
  • 0,1% tot minder dan 1%: geen pictogram, maar het etiket heeft de EUH208-regel nodig: „Bevat linalool. Kan een allergische reactie veroorzaken.”
  • Minder dan 0,1%: niets op het etiket voor linalool.

De irritatieklassen doen er zelden toe. Skin Irrit. 2 en Eye Irrit. 2 delen een mengsel pas in vanaf 10% van zulke ingrediënten samen, en bij een dosering van 10% is je hele geur maar 10% van de kaars.

Een rekenvoorbeeld: een lavendelkaars

Neem een fictieve lavendelgeurolie waarvan het VIB 20% linalool vermeldt. De linalool in de kaars is gewoon die 20% maal je dosering:

  • 10% dosering: 2,0% linalool. Boven de 1%, dus de kaars krijgt H317, het uitroepteken en „Waarschuwing”.
  • 5% dosering: 1,0% linalool. Precies op de grens, en de grens is „1% of meer”, dus H317 geldt nog steeds.
  • 4% dosering: 0,8% linalool. Het pictogram verdwijnt en linalool verhuist naar de EUH208-regel „Bevat linalool”.

Gebruik je in plaats daarvan pure korianderzaadolie op 10%? Met zo'n 70% linalool zit er dan ongeveer 7% linalool in de kaars, zeven keer de H317-grens. Een geur met maar 1% linalool geeft daarentegen 0,1% bij een dosering van 10% en heeft dan al de EUH208-regel nodig. Daarom duikt linalool op zoveel kaarsetiketten op, en daarom bepaalt de dosering die je kiest vaak of je een pictogram krijgt of een vermelding van één regel. Echte geuren bevatten ook andere sensibilisatoren, die elk tegen hun eigen grens worden getoetst, zoals we uitleggen in onze gids over gevarenpictogrammen op kaarsen.

Houd je linalool vers

Het etiket wordt berekend op basis van de samenstelling op het VIB, dus oxidatie verandert het niet. Het kan wel veranderen hoe allergeen je product in werkelijkheid is. Een paar gewoontes helpen:

  • Koop bij leveranciers die stabiliseren. Vraag of linaloolrijke oliën een antioxidant bevatten en of ze aan de IFRA-peroxidespecificatie voldoen.
  • Bewaar koel, donker en afgesloten. Warmte, licht en lucht versnellen allemaal de oxidatie. Draai doppen goed dicht en laat geen olie in een open schenkkan staan.
  • Beperk de lucht in de fles. Verdeel een halflege grote fles over kleinere, volle flesjes.
  • Gebruik het binnen de houdbaarheid. Koop hoeveelheden die je ook echt opmaakt, en zet een datum op flessen als je ze opent.

Molekule leest het linaloolpercentage uit het VIB van je geur, toetst het aan de actuele indeling van ECHA en berekent voor jouw kaars en dosering of je H317 nodig hebt, een EUH208-regel of niets. Controleer je linaloolrijke geuren in Molekule.